مطابق آنچه كه در اصل 156 قانون اساسى آمده است قوهى قضاييه قوهاى است مستقل كه پشتيبان حقوق فردى و اجتماعى و مسؤول تحقق بخشيدن به عدالت است و يكى از وظايف آن نيز "احياى حقوق عامه و گسترش عدل و آزاديهاى مشروع است. در قانون اساسى جمهورى اسلامى ايران موارد روشنى از حقوق فردى و آزاديهاي مشروع مورد تصريح قرار گرفته است كه نشانگر اوج توجه نظام جمهورى اسلامى ايران به اين گونه آزاديهاست. در اينجا با توجه به اهميت آنها و نقش قوهى قضاييه در پشتيبانى از آنها، برخى از اصول مذكور بدون هيچگونه توضيحى مىآيد.
اصل سى و دوم:
هيچ كس را نمىتوان دستگير كرد مگر به حكم و ترتيبى كه قانون معين مىكند در صورت بازداشت، موضوع اتهام بايد با ذكر دلايل بلافاصله كتباً به متهم ابلاغ و تفهيم شود و حداكثر ظرف مدت بيست و چهار ساعت پروندهى مقدماتى به مراجع صالحه قضايى ارسال و مقدمات محاكمه، در اسرع وقت فراهم گردد. متخلف از اين اصل طبق قانون مجازات مىشود.
اصل سى و سوم:
هيچ كس را نمىتوان از محل اقامت خود تبعيد كرد يا از اقامت در محل علاقهاش ممنوع يا به اقامت در محلى مجبور ساخت، مگر در مواردى كه قانون مقرر مىدارد.
اصل سى و چهارم:
دادخواهى حق مسلم هر فرد است و هر كس مىتواند به منظور دادخواهى به دادگاههاى صالح رجوع نمايد، همه افراد ملت حق دارند اين گونه دادگاهها را در دسترس داشته باشند و هيچ كس را نمىتوان از دادگاهى كه به موجب قانون حق مراجعه به آن دارد، منع كرد.
اصل سى و پنجم:
در همه دادگاهها طرفين دعوا حق دارند براى خود وكيل انتخاب نمايند و اگر توانايى انتخاب وكيل را نداشته باشند بايد براى آنها امكانات تعيين وكيل فراهم گردد.
اصل سى و ششم:
حكم به مجازات و اجراى آن بايد تنها از طريق دادگاه صالح و به موجب قانون باشد.
اصل سى و هفتم:
اصل، برائت است و هيچ كس از نظر قانون مجرم شناخته نمىشود، مگر اينكه جرم او در دادگاه صالح ثابت گردد.
اصل سى و هشتم:
هر گونه شكنجه براى گرفتن اقرار و يا كسب اطلاع ممنوع است، اجبار شخص به شهادت، اقرار يا سوگند مجاز نيست و چنين شهادت و اقرار و سوگندى فاقد ارزش و اعتبار است. متخلف از اين اصل طبق قانون مجازات مىشود.
اصل سى و نهم:
هتك حرمت و حيثيت كسى كه به حكم قانون دستگير، بازداشت، زندانى يا تبعيد شده به هر صورت كه باشد ممنوع و موجب مجازات است .
اصل چهلم:
هيچ كس نمىتواند اعمال حق خويش را وسيله اضرار به غير يا تجاوز به منافع عمومى قرار دهد.